عیب‌جویی

سعدی در خاطراتش می‌نویسد شب‌ها پدرم برای تهجد و نماز شب بیدار می‌شد و با معبود راز‌ و نیاز می‌کرد. من هم نوجوانی شاداب و شادان بودم و پدر را در این برنامه‌های تهجد و شب‌زنده‌داری همراهی می‌کردم و باقی اعضای خانواده در خواب بودند. شبی به پدر گفتم: «می‌بینی تمام اعضای خانواده در خواب‌اند‌ و فقط من‌ و شما هستیم که به عبادت مشغولیم». پدر به‌شدت ناراحت شد و گفت: «ای کاش تو هم می‌خوابیدی و گناه کبیرۀ عیب‌جویی را مرتکب نمی‌شدی. آن‌ها خواب‌اند‌ و بی‌گناه! تو بیداری‌ و گناهکار!» از سخن پدر به حال خود شرمنده شدم.

و به تعبیر شاعری دیگر:

مولای متقیان، حضرت علی علیه‌السلام، می‌فرمایند: «طُوبَى لِمَنْ شَغَلَهُ عَيْبُهُ عَنْ عُيُوبِ اَلنَّاسِ؛^۳ خوشا به حال کسی که عیوب خودش او را از پرداختن به عیب‌های مردم باز می‌دارد».