نتیجۀ گران‌فروشی

عایله‌مندی و هزینۀ زندگی امام صادق علیه‌السلام سنگین شده بود. حضرت به فکر افتادند از طریق کسب‌ و تجارت عایداتی به دست آورند تا مخارج منزل را تأمین کنند. هزار دینار سرمایه تهیه کردند و به کارگزارشان دادند و فرمودند: «این هزار دینار را بگیر‌ و آمادۀ مسافرت تجاری باش». کارگزار آن حضرت پس از بررسی‌ و مشورت با بازرگانان برون‌مرزی متوجه شد کالاهایی در مدینه هست که بازار خوبی در مصر دارد و بازرگانانِ حرفه‌ای این کالاها را به مصر صادر می‌کنند. از آن کالاها خریداری کرد و همراه چند بازرگان دیگر عازم قاهره شد.

نزدیکی‌های قاهره به گروهی از بازرگانانی برخوردند که از مصر باز می‌گشتند. وضعیت بازار مصر را‌ از آن‌ها پرسیدند و متوجه شدند بازار مصر نیازمند‌ و تشنۀ این کالاهاست. آن‌ها سفارش کردند مبادا کالاهایتان را ارزان بفروشید. آن گروه با هم متحد شدند که همگی اجناسشان را فقط با صد درصد سود بفروشند، نه کمتر و نه بیشتر. کارگزار امام صادق علیه‌السلام هم با تمامی آن‌ها متحد شد و در قاهره بازار سیاهی راه انداختند و همگی با قیمت‌ و بهره‌ای صد درصدی کالاهایشان را به بازار عرضه کردند. به علت نیاز مبرم مردم مصر به این کالاها خریداران مجبور شدند آن اجناس را با آن قیمت مضاعف بخرند. فروشندگان هم با رضایت‌ و شادی تمام از مصر به مدینه برگشتند.

کارگزار امام صادق علیه‌السلام خدمت ایشان مشرف شد و با خوشحالی دو کیسۀ هزار درهمی تقدیم آن حضرت کرد. امام فرمودند: «این دو کیسه چیست و چگونه عمل کردید؟ سود صد درصدی قانون هیچ بازاری نیست! در حالی که مردم مصر به شما محتاج بودند سوء‌استفاده کردید و بازار سیاه تشکیل دادید و به‌ آن‌ها ستم کردید. وای بر شما! وای بر شما! این پول حرام‌ و بی‌برکت است». آنگاه حضرت یک کیسه را که محتوی هزار درهم، معادل وجه پرداختی خودشان بود، برداشتند و کیسۀ دوم را دست نزدند و فرمودند: «این گونه تجارت موجب خشم خدا و رسول است و چنین پولی خیر و برکت هم نخواهد داشت». سپس افزودند: «چکاچک شمشیر‌ها در میدان جنگ آسان‌تر از یافتن روزی حلال است».^۱

رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرمایند: «هر کس، به هر عنوان، مسبب گرانی در بازار مسلمانان شود خداوند او را در سخت‌ترین جایگاه جهنم سرنگون می‌کند».^۲