داستان ۳ از ۳۱۳ · صفحهٔ ۲۰ چاپی

به روی خاک می‌جویند ایام جوانی را

گفت‌وگوی طنازانۀ شاعری جوان با پیرمردی دربارۀ گذر جوانی، زمینه‌ای می‌شود برای یادآوری سفارش پیامبر اکرم به غنیمت‌شمردن جوانی و فرصت‌ها، و نقل وصیت‌نامۀ اخلاقی امام محمد باقر علیه‌السلام به پیروانش.

شاعری جوان و لطیفی خوش‌زبان در باغی خوش‌منظر با حالتی شادمان، قدم‌زنان راه می‌رفت. پیرمردی را دید با قد خمیده و عصازنان راه می‌پیماید. از روی لطف و ظرافت خطاب به پیرمرد گفت: «چرا خم‌گشته می‌گردند پیران جهان‌دیده دنیا را؟» پیرمرد با نهایت ظرافت گفت: «به روی خاک می‌جویند ایام جوانی را!»

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرمایند: «پنج چیز را قبل از پنج چیز غنیمت بدان و از موقعیتش استفاده کن؛ جوانی را قبل از پیری؛ صحت و سلامتی را قبل از بیماری؛ بی‌نیازی و ثروت را قبل از فقر و تنگ‌دستی؛ بهره‌گیری از فرصت‌ها و موقعیت‌ها را قبل از گرفتاری؛ ایام و روزهای حیات و زندگانی را قبل از فوت و مردن».۱ امام حسین علیه‌السلام هم می‌فرمایند: «اگر دنیا به شما رو آورْد و گشایشی در زندگی نصیبتان شد به دیگران که تنگ‌دست‌اند رسیدگی کنید، قبل از آنکه از دستتان برود».۲ امام محمد باقر علیه‌السلام در وصیت‌نامه‌شان می‌فرمایند:

اگر می‌خواهید از پیروان ما باشید وصیت‌ها و سفارش‌های ما را بشنوید، بفهمید و به آن عمل کنید: به سبب ایمانی که به ما دارید و منتسب به ما هستید با دوستان و دشمنان نیکی کنید؛ در گفتارتان صادق و راست‌گو باشید؛ با اموالتان دیگران را یاری دهید؛ با مردم با محبت رفتار کنید؛ در تمام امور دل و زبانتان هماهنگ باشد؛ در هیچ کاری و با هیچ کسی نیرنگ نزنید؛ و با هیچ کس بدون قید و شرط خیانت نکنید؛ هرگز به دوستان و هوادارانتان پشت نکنید و آن‌ها را یاری دهید؛ اگر در کاری یقین پیدا کردید با شک و تردید آن را ضایع نکنید؛ هدفتان در تمام کارها خدا باشد و طبق دستورهای پیامبران عمل کنید؛ هر کس برای آخرت کاری انجام دهد خداوند مهربان، هم در دنیا و هم در آخرت، به او پاداش می‌دهد و هر کس در کارها هدفش همین زندگی دنیوی باشد خداوند هم فقط در همین دنیا به او پاداش می‌دهد و در آخرت بهره‌ای از کار خود نخواهد داشت، زیرا او هدفی برای آخرت نداشته و فقط هدفش همین دنیا بوده و اهل آخرت نبوده است؛ و یقین بدانید حسن عاقبت و پایان نیکو و شایسته و عاقبت‌بخیری از آنِ خداترسان و تقواپیشگان است که برای خدا کار می‌کنند و در کارهایشان صادق و راست‌گو هستند.۳

خدایا چنان کن سرانجام کارتو خشنود باشی و ما رستگار

— نظامی۴

اللهم وفقنا لما تحب و ترضی.

منابع

  1. بحار الانوار، ج78، ص173. بازگشت به متن ↑
  2. مستدرک الوسائل، ج12، ص209. بازگشت به متن ↑
  3. میزان الحکمه ج2 ص23 بازگشت به متن ↑
  4. خمسۀ نظامی، بخش 33. بازگشت به متن ↑