داستان ۱۶۲ از ۳۱۳ · صفحهٔ ۳۰۵ چاپی

نامۀ آیت‌الله امینی به جرج جرداق

آیت‌الله امینی با ارسال کتاب الغدیر برای جرج جرداق، حقوق‌دان مسیحی لبنانی، نظرخواهی می‌کند؛ جرداق پس از مطالعه، کتابی پرآوازه دربارهٔ عدالت امام علی می‌نویسد و او را مظلوم‌ترین شخصیت تاریخ می‌خواند.

آیت‌الله امینی یک دوره از کتاب الغدیر برای جرح جرداق، وکیل دادگستری در لبنان، فرستادند، به انضمام یک نامه با این مضمون: «من این کتاب را در دفاع از فرد مظلومی نوشته‌ام. شما، به عنوان وکیل مدافع حقوق بشر در عرصۀ بین‌الملل، نظرتان را در این باره اعلام کنید».

جرج جرداق، حقوق‌دان لبنانیِ مسیحی، در جواب، کتاب الامام علی صوت العدالة الانسانیة را در پنج مجلد و تحت پنج عنوان فرعی دربارۀ شخصیت حضرت علی علیه‌السلام منتشر کرد: علی و اعلامیۀ جهانی حقوق بشر؛ علی و انقلاب فرانسه؛ علی ‌در زمان خودش؛ علی و سقراط؛ علی و ناسیونالیسم عربی. بعد از نوشتن این کتاب و مطالعات بسیار دربارۀ شخصیت والای حضرت علی علیه‌السلام آنچنان شیفتۀ ایشان شد که کتیبه‌ای برای زینت سَردَر خانه‌اش سفارش داد با جملۀ مبارک: «لافتی الا علی، لاسیف الا ذوالفقار».

وی در این کتاب می‌گوید علی علیه‌السلام فقط قهرمان میدان جنگ نبود. او با بینشی پاک در میدان انسانیت، و وجدانی بیدار و عدالتی بی‌مانند قهرمانی بی‌نظیر بود. با بیان سحرانگیز و خطابه‌های آتشین‌ و روشنگر، ژرفای انسانیت را به جهان معرفی کرد و با کلامی موزون بازگوی اندیشه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بود و در چگونگی داوری هم کلامی بدیع، بیانی روشنگر، و سخنانی ارزشمند دارد.

ناشر این کتاب، دار الفکر العربی، در مقدمۀ چاپ پنجم می‌نویسد: «این کتاب غوغایی بزرگ به پا کرده، میلیون‌ها خواننده از طیف‌های گوناگون از آن استقبال کرده‌اند و در مدت کوتاهی به زبان‌های فارسی، هندی و انگلیسی ترجمه شده است... با توجه به اینکه اساس این کتاب‌ و اندیشۀ والای شخصیت قهرمانش عدالت‌ و احترام به حقوق دیگران است، بعضی از مترجمان‌ و ناشران، بدون اجازۀ ناشر، اقدام به ترجمه یا چاپ‌ و نشر آن کرده‌اند که این خود نمونه‌ای از بی‌عدالتی است».

جرج جرداق می‌گوید گروهی از من خواستند کتابی هم در شخصیت معاویه و دیگر شخصیت‌های معاصر با علی علیه‌السلام بنویسم. من در پاسخ به ایشان گفتم بعد از نوشتن این کتاب قلمم را شکستم و دیگر قلم و بیانم را به شخص و شخصیت دیگری آلوده نخواهم کرد. روزی خودم به این فکر افتادم که کتابی در شخصیت فرزند والای آن بزرگوار، حضرت امام حسین علیه‌السلام، بنویسم. هرچه فکر کردم به این نتیجه رسیدم که راه و روش آن بزرگوار، همان راه و روش پدر بزرگوارش است و زندگی آن حضرت در طول و ادامۀ زندگی پدر بزرگوارش است. قلم را در قلمدان نهادم و از این اندیشه منصرف شدم».

بعد از انتشار این کتاب، همکاران حقوقی و هم‌دین من، از من گلایه کردند و گفتند: «تو حقوق‌دان و متدین به دیانت مسیحی هستی. تخصص شما با نوشتن این کتاب مغایرت دارد!» در پاسخ به ایشان به نامۀ آیت‌الله امینی اشاره کردم که گفته‌اند: «من کتابی در مظلومیت و تضییع حق این شخصیت نوشته‌ام. شما هم با تخصص حقوقی بین‌المللی اظهارنظر کنید». من آن کتاب را بارها خواندم و سپس کتاب‌های دیگری را که در موضوع زندگی این شخصیت بود بررسی کردم و کتاب نهج البلاغه را هم چندین بار بادقت خواندم و به این نتیجه رسیدم که در تاریخ بشر هیچ شخصیتی مانند او حقوقش این‌چنین تضییع نشده، و او مظلوم‌ترین انسان‌ها در گذشت روزگاران است. از این‌رو در احقاق حق او‌ و اندیشه‌های والای حق‌طلبانه‌اش کوشیدم. علی علیه‌السلام مظلوم‌ترین شخصیت تاریخ است و با گذشت قرن‌ها هنوز هیچ کس نتوانسته است اندیشه‌های والای او را درک کند و این مقام را هیچ کس درک نخواهد کرد، مگر کسی از تبار خودش.

گر من آلوده‌دامنم چه عجب؟همه عالم گواه عصمت اوست

من که باشم در آن حرم که صباپرده‌دار حریم حرمت اوست؟

من و دل گر فدا شویم چه باک؟غرض اندر میان سلامت اوست

— حافظ۱

درود جهانیان بر تو باد ای برترین مظلوم جهان!

مرا سخن به نهایت رسید و فکر به پایانهنوز وصف جمالت نمی‌رسد به نهایت

— سعدی۲

والسلام علی من اتبع الهدی.

منابع

  1. غزلیات حافظ، غزل 56. بازگشت به متن ↑
  2. دیوان اشعار سعدی، غزل 152. بازگشت به متن ↑