دروغ: گناه کبیره

سلطان‌حسین بایقرا، حاکم خراسان و زابلستان، با یعقوب‌میرزا، حاکم آذربایجان، رفیق بود و با هم نامه‌نگاری می‌کردند و برای هم هدیه می‌فرستادند. سلطان‌حسین مقداری اشیای گران‌قیمت به نمایندۀ خود، به نام امیرحسین ابیوردی، داد و گفت: «این هدیه‌ها را با کتابی که از کتاب‌خانه به نام کلیات جامی است می‌گیری و به عنوان هدیه برای سلطان یعقوب‌میرزا می‌بری». امیرحسین نزد کتاب‌دار رفت و کتاب کلیات جامی را خواست و او اشتباهاً کتاب فتوحات مکیه تألیف محیی‌الدین عربی را، که به همان اندازه و حجم بود، به او داد. امیرحسین بدون اینکه صحت کتاب را بررسی کند کتاب را گرفت و به طرف آذربایجان حرکت کرد و نزد یعقوب‌میرزا رسید. نامۀ سلطان‌حسین و هدایای ارزشمند را تقدیم او کرد.

یعقوب‌میرزا پس از قرائت نامه و احوال‌پرسی از سلطان و ارکان دولت، از خود امیرحسین احوال پرسید و از دوری راه، که دو ماه طول کشیده بود، سؤال کرد و گفت: «حتماً هم‌صحبتی هم داشته‌اید که به شما خوش گذشته باشد». امیرحسین، به عنوان فردی دانشمند و اهل مطالعه، گفت: «بلی کتاب کلیات جامی که تازه رونویسی شده بود و مطالب بسیار آموزنده‌ای داشت همراهم بود و مرتب به خواندنش مشغول بودم و از آن لذت می‌بردم»، در حالی که نگاهی هم به آن کتاب نکرده بود. یعقوب‌میرزا تا نام کتاب کلیات جامی را شنید گفت: «بسیار مشتاق بودم و از آوردن این کتاب خوشحال شدم». امیرحسین یکی از ملازمان را فرستاد و کتاب را آورد و به دست یعقوب‌میرزا داد. یعقوب‌میرزا وقتی کتاب را گشود، دید کتاب فتوحات مکی است. رو به امیرحسین کرد و گفت: «این کتاب کلیات جامی نیست. چرا دروغ گفتی؟» امیرحسین از شرم به عقب برگشت و دیگر صبر نکرد جواب نامه را بگیرد. به سمت خراسان حرکت کرد و گفت: «حاضر بودم وقتی دروغم آشکار شد می‌مُردم و با آن صحنۀ رسوایی مواجه نمی‌شدم».

عبدالله بن جوزا خدمت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله شرف‌یاب شد و عرضه داشت: «ممکن است انسان مؤمن فریب شیطان را بخورد و مرتکب گناهانی مانند دزدی و امثال آن شود؟» پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «بلی ممکن است». عرض کرد: «آیا ممکن است انسان مؤمن دروغ هم بگوید؟» پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «نه به هیچ وجه. انسان مؤمن دروغ نمی‌گوید».^۱

در کتاب شریف کافی دروغ از گناهان کبیره است. انسان دروغ‌گو نمی‌تواند امام جماعت شود. اقتدا به انسان دروغ‌گو جایز نیست.

اللهم وفقنا لما تحب‌ و ترضی.